Deze keer gaan we een voor mij onbekend terrein verkennen. Ik wil er al lang naar toe maar het kwam er nooit van. Wim was er al wel geweest.
Belleau Wood aan de Marne. Hier kwamen de doughboys voor het eerst grootschalig in actie. Het is mei/juni 1918 en de Duitsers zijn vanaf maart met de Kaiserschlacht bezig. Ze hebben al veel terrein gewonnen. En hoewel de vaart er een beetje uit raakt komen de yankees als geroepen voor de al 4 jaar vechtende geallieerden. Iedereen is uitgeput, de yankees zijn helemaal fris.
We gaan ook naar de Chemin des Dames. Wat moet ik daarvan zeggen. Nivelle die er duizenden poilu's de dood in heeft gejaagd, en voor wat? Het kostte uiteindelijk zijn kop, ten gunste van Petain die de boel moest redden en de muiterij moest indammen. Dat lukte en uiteindelijk veroverde zijn troepen ook de Craonne en het plateau van Californie ('Winterberg').
Het in Frankrijk beroemde lied het Chanson van Craonne is hier ontstaan. Na de oorlog werd het lied verboden. Dit verbod heeft bestaan tot 1974. Het lied is bewaard gebleven dankzij de schrijver Paul Vaillant-Couturier, die als soldaat had meegevochten in de oorlog.
Voor met name de Chemin des Dames is één dag niet voldoende, vandaar dat we een rondje langs de hghlights maken.
Dag 1, de Marne
We beginnen in Belleau, bij de fontein van de Devil Dogs, de Teufelhunden zoals de Duitsers de yankees noemden. Bij aankomst zit het hek op slot. Damn. Er komen ook 2 Amerikanen aan en zij verdwijnen binnen een minuutje weer. Om na 3 minuten weer terug te komen, mét de sleutel! Die hadden ze opgehaald bij de US begraafplaats. Hele aardige lui zijn het, vader en zoon en allebei Marines. En ze zijn hier dan ook voor de fontein, volgens het verhaal mogen alleen Marines hier van de fontein drinken.
En dat doen ze dan ook. Mooi.
Om de hoek ligt een grote US begraafplaats, in het halfrond aangelegd, met een kapel. Boven de deur van de kapel en in de kapitelen is een passende versiering aangebracht.
We lopen de hoek om, naar het achter de begraafplaats gelegen Belleau Wood en komen bij de gedenksteen van de 2nd Division.
Dan access interdite. Huh? We lopen (uiteraard) gewoon door, naar de jagershut. In deze hut zat een gevechtspost van het 1e bataljon van IR461.
Maar achter de jagershut lodge staat een groot hek. Hier komen we niet verder. Dan maar terug naar de auto en omrijden. Dat lukt wel. We komen aan bij het memorial park Belleau Wood. Er is een soort rondje gemaakt waar je langs een aantal bezienswaardigheden wandelt.
 |
Om vervolgens weer bij het begin terug te keren. Daar staat ook het kanon met de ontplofte loop. Fotogeniek!
Next stop is de Duitse begraafplaats vlakbij Belleau Wood. Op zoek naar door boomwortels aangevreten grafstenen.
Door naar het US Aisne-Marne Memorial op de Cote 204. Een groot, Amerikaans, monument. Strak, art deco. Mooier dan de vaak zo pompeuze US monumenten. Hoewel ook deze van een reuze formaat is.
Het volgende monument van de 3rd Division is voor de gevallen soldaten uit zowel de 1e als de 2e wereldoorlog. Het was vernietigd in de 2e wereldoorlog maar daarna opnieuw opgebouwd. En inmiddels weer verplaatst naar een lelijke plek, aan een drukke weg in Chateau Thierry.
Dan naar het wél prachtige monument voor de 42nd Division en het 137 Alabama regiment. Een soldaat die zijn gewonde (?) kameraad draagt. Indrukwekkend en dit beeld heeft voor mij zoveel meer zeggingskracht dan de grote witte kolossen van marmer.
Verkeerde tijdperk maar we treffen een monument voor omgekomen Britse piloten van een Lancaster uit 1944.
De laatste site voor vandaag is de beeldengroep van Les Fantômes in Oulchy-le-Chateau van beeldhouwer Paul Landowski. Landowski heeft zelf gevochten in de eerste wereldoorlog en werd na de oorlog gevraagd een beeld te maken.
Vooraan het park staat Marianne, La France.
Boven op de heuvel staan Les Fantômes, de acht meter hoge beelden van zeven soldaten van verschillende eenheden, die een naakte jongeling omgeven. Vier trappen met elk drie treden verbeelden de vier oorlogsjaren.
De ogen van de soldaten zijn gesloten, ze zijn spoken geworden.
De zeven soldaten stellen van links naar rechts voor: een jonge rekruut, een geniesoldaat, een mitrailleurschutter en een handgranaatwerper. Op de tweede rij van links naar rechts: een koloniale soldaat, een gewone infanterist en een piloot.
De naakte figuur representeert de jonge held, een martelaar op weg naar de hemel.
Landowski heeft ook het Christus beeld gemaakt dat hoog boven Rio de Janeiro uitkijkt.
Prachtig.
Dat was een mooie afsluiting van dag 1. Op naar het hotel in Soissons en het welverdiende biertje. Proost.
Dag 2, Chemin des Dames
Het hotel was okayish, de receptioniste supervriendelijk en het ontbijt dikke prima.
Op naar het monument Les Capouillots bij Laffaux. Opgericht ter nagedachtenis aan de Franse artilleristen die deze 'torpedo's' afvuurden.
Staat op een beetje vreemde plek naast een afslag van wegen.
Het is een parkje met meerdere memorials.
Verderop een memorial voor Marokkaanse soldaten.
Overal langs deze weg staan gedenkpaaltjes om aan te geven dat je op de Chemin des Dames bent.
Na bovenstaande foto zijn we even op een Duitse begraafplaats geweest die hier naast ligt. Maar die was van de tweede wereldoorlog. Duitsers omgekomen in 1940. Fout volk denk ik dan. Voelde me daar niet pluis. Bah. Geen foto's dus.
Ik wilde voor de dametjes thuis nog een pizza-automaat op de foto zetten. Had dat nog nooit gezien. Wel de baguette-automaten maar nog niet de pizza-automaten.
Dit is in het dorp Cerny-en-Laonnois, aan de zuidkant van de Aisne. We hadden eigenlijk niet het plan hier te stoppen maar we zien hier van alles. Hier bevindt zich de herdenkingskerk en een Frans oorlogskerkhof.
Vlakbij bevond zich destijds een suikerfabriek die door de Duitsers, na terugtrekking van de Marne, was versterkt. Het Engelse expeditieleger (BEF) heeft in september 1914 nog getracht de Duitsers daar te verdrijven. Dit ging gepaard met grote verliezen en zo komt het dat ook op de Chemin des Dames war cemeteries zijn voor Britse soldaten.
We besluiten ook even een klein ommetje te maken naar Chivy, een village detruit, en de Britse begraafplaats bij Vendresse
Nooit geweten dat er ook Engelsen op de Chemin des Dames hebben gevochten.
We gaan naar de Caverne du Dragon en boeken een rondleiding voor een ondergrondse tour. We moeten nog even wachten tot we aan de beurt zijn.
Er staat een sculptuur van Haïm Kern. In 1998 was dit kunstwerk geïnstalleerd op het plateau van Californie maar werd in 2014 gevandaliseerd. Daarom is het in 2017 op het terras van de Caverne geplaatst.
Een ander kunstwerk bij de Caverne zijn de beelden van Christian Lapie uit 2017, 'Constellation de la Douleur'
Dit werk eert de duizenden mannen die uit het voormalige grondgebied van Frans West-Afrika kwamen om te worden ingezet in een oorlog die door Europeanen werd uitgevochten. Op deze hellingen zijn in 1917 honderden Afrikaanse soldaten van de Senegalese schuttersbataljons gesneuveld.
Voordat we aan de rondleiding kunnen beginnen rijden we naar het monument voor de Basken. En een aandenken voor de rugby-spelers (...)
Dan naar Craonne en het plateau van Californie.
Op de weg daar naar toe lopen we langs een oude en vervallen civiele begraafplaats, het ancien cimétière communale de vieux Craonne. Het bijbehorende dorpje is nu een village detruit en elders weer opgebouwd. De begraafplaats is vervallen maar wordt ogenschijnlijk toch behouden voor alles overwoekerende vegetatie. Ontroerend... en heel fotogeniek.
Er is een beertje geplaatst in het kruis dat op het graf staat van het in 1897 (!) overleden kindje Annette Pelle. Op een foto op flickr zag ik dat het beertje er in 2014 nog niet was.
Opvallend is verder het eenvoudige graf met houten kruis van schrijver Yves Gibeau. Hij is pas in 1994 overleden maar het was zijn wens op dit kerkhof te worden begraven.
En het is eind maart, er staan lammetjes in de wei.
We lopen omhoog. Op het plateau van Californie staat een grote houten uitkijktoren die je gratis kunt beklimmen. Vandaar heb je een magnifiek uitzicht over het plateau de Californie en de Chemin des Dames. Met plakkaten wat zich waar heeft afgespeeld.
En dat is al een oud slagveld. De Romeinen vochten er al tegen de Belgen.
Napoleon heeft er in 1814 ook slag geleverd tegen de geallieerden, de Russen in dit geval. De slag bij Craonne op 6-7 maart 1814. Misschien heeft hij de dag van de slag gewonnen maar tegen een hoge kost. 12.000 doden, 7.000 Fransen, 5.000 Russen. Een maand later treed hij noodgedwongen voor de 1e keer af. Maar goed, dat verhaal kreeg nog een vervolg natuurlijk.
En Napoleon heeft ook zijn eigen standbeeld op de Chemin des Dames. Hij bekijkt het slagveld bij Hurtebise.
Een soldat en een poilu, er zit 100 jaar tussen, in één beeld gevangen
En de Abbaye de Vauclair. Vele malen getroffen door diverse oorlogen. De eerste wereldoorlog heeft het de nekslag gegeven.
En dan is het tijd voor de rondleiding in de Caverne
De rondleiding is in het Frans. Ik probeer er wat van te begrijpen maar dat valt niet mee. Er is ook een audiotour in het Nederlands. Goed geregeld.
Caverne du Dragon, een voormalige steengroeve, is een grottensysteem dat gedurende 1914-1918 wisselend door de Duitsers en de Fransen werd bezet, soms zaten ze er samen, echter dan wel in verschillende delen.
En dat was de afsluiting van een top weekend Frankrijk. Blij dat we eens een keer deze kant op zijn gegaan. Heel anders dan het zwerven door de bossen van de Argonne of Verdun. Allebei is erg leuk.
Tot de volgende.
