Waterloo. Andere oorlog dan de eerste wereldoorlog en heel ander tijdperk.
Na 20 jaar oorlog voeren tussen revolutionair Frankrijk en de diverse coalities zouden de oorlogen dan op 18 juni 1815 bij Mont St. Jean ten einde komen. De geallieerden winnen en Napoleon wordt definitief verbannen naar St. Helena waar hij in 1821 zal sterven.
Na de abdicatie in 1814 had Napoleon niet meer terug moeten komen. De honderd dagen klinken spectaculair maar uiteindelijk had hij het nooit meer kunnen winnen. Frankrijk was uitgeput na 20 jaar oorlog en zeker na de catastrofe van 1812 in Moskou. Het had zelfs niet genoeg soldaten meer om maar niet te spreken over paarden. In 1813-1814 was Napoleon, ondanks alles, nog zeer strijdbaar en won hij diverse kleinere veldslagen tegen een veel grotere overmacht. In 1815 was het op.
Hijzelf was ook niet meer de oude. Fysieke mankementen maar ook tactische blunders. Hij weet de nederlaag later aan Ney en Groucy. Maar hij is degene die hen heeft aangesteld. Het gemis van Berthier als stafchef en de beste maarschalk Davout (door hem zelf ver weg gestationeerd) liet zich voelen.
Met wat geluk had hij Waterloo kunnen winnen of in ieder geval niet hoeven verliezen. Zeker als Blücher door Groucy was bezig gehouden zodat hij tegen de middag niet op het slagveld kon verschijnen. Dat was de druppel.
Maar als het niet Waterloo was geweest was het wel ergens anders geweest een paar weken later. De Russen en Oostenrijkers waren nog in aantocht. De overmacht was overwhelming.
Het slagveld van Waterloo ligt bij Mont St. Jean, iets ten zuiden van Waterloo. Wellington had zijn hoofdkwartier in Waterloo en daarom is de slag daar naar vernoemd.
Zeker vergeleken met de eerste wereldoorlog is het een klein, overzichtelijk slagveld. Je kunt zo van de Ferme de Hougoumont naar De Ferme de la Belle Alliance kijken. Dus waar zeer hard werd gevochten om een hoeve naar de plaats vanwaar Napoleon deze strijd kon overzien.
Er zijn nog veel bezienswaardigheden op en rondom het slagveld.
Vanaf de Butte de Lion (de leeuw van de Prins van Oranje) overzie je het gehele slagveld. Ik denk 2 bij 2 kilometer. Dan reken ik de slagen bij Ligny en Quatre Bras van de voorgaande dagen niet mee.
We komen al vroeg aan bij de Butte de Lion, alles is nog dicht, de parkeerplaats is nog leeg op een campertje na. De leeuw op de top van de Butte staat in de steigers maar je kunt er wel naar toe lopen.
Er ligt nog rijp op de velden en bijvoorbeeld het kanon. Leuk voor de foto's. Het wordt wel steeds grijzer en dat zal de rest van de dag zo blijven.
Rondom de Butte staat een rond gebouw met een panorama en er is een museum onder de grond gebouwd. Die is nog dicht dus wij lopen rechts van het museum het slagveld op. Links en rechts beelden van een Aigle en van Napoleon.
Op het slagveld zie je memorials voor (eenheden van) soldaten.
We lopen over het wandelpad naar de Ferme de Hougoumont.
Deze hoeve lag op de linkerflank vanaf Napoleon gezien. De Fransen wilden deze innemen en de Engelsen wilden deze behouden. Met als gevolg felle gevechten over en weer waarbij de hoeve in Engelse handen bleef ondanks dat de Fransen al bijna de poorten hadden geforceerd.
De gevechten om deze hoeve gingen gedurende de slag een eigen leven leiden. Er werden steeds meer troepen van de Fransen bij betrokken terwijl dit op voorhand helemaal niet de bedoeling was. Zodoende bleven er steeds minder Franse troepen over om elders ingezet te worden.
De Ferme is nog dicht en we lopen er eerst omheen. We komen er later op de dag terug.
Aan de voorkant stond in 1815 een klein bos. Nu niet meer, alles is weiland. Er zijn wel nog een paar originele bomen behouden. Ze worden met staal bij elkaar gehouden.
Aan de zuidkant van de boomgaard staat een manshoge muur. De Engelsen hebben er de dag voor de slag schietgaten in gemaakt en die zijn nog steeds zichtbaar.
Hier was 200 jaar geleden een klein bos en is de Franse aanval op de hoeve begonnen.
We lopen terug richting de Butte. Je ziet de leeuw goed staan tussen de steigers door.
Ook heb je vanaf hier een duidelijk zicht op de Ferme de la Belle Alliance waar Napoleon vanaf 16.00 uur 's middags de slag volgde.
Aangekomen bij de Butte is die inmiddels open en het museum ook. We gaan naar binnen. Leuk museum met veel maquettes, uniformen etc. En een geraamte. Er zijn opvallend weinig geraamtes gevonden in de loop der jaren. De overledenen werden in massagraven begraven. Het verhaal gaat dat veel van die geraamtes werden vermalen door de boeren ten behoeve van mest voor bijvoorbeeld de suikerbietenoogst.
Vanuit het museum loop je ondergronds naar het ronde gebouw met een panorama van de slag. Mooi gemaakt.
En dan kun je naar buiten en de Butte beklimmen. Dan doen we dan ook. In het begin klauteren we voortvarend omhoog maar halverwege beginnen we te piepen en kraken. Het is een pittig klimmetje :)
Vanaf de Butte heb je een geweldig overzicht over het slagveld en zie je juist de compactheid ervan.
In het midden links zie je de Ferme de la Belle Alliance. Op de tweede foto zie je achteraan de Ferme de Hougoumont.
Terug is altijd eenvoudiger.
Rondom de Butte staan een paar kanonnen
We gaan weer richting Hougoumont, die is inmiddels open.
Mooi opgeknapte hoeve. Waar deze hoeve voorheen helemaal rondom bestond uit gebouwen is dat nu deels vervangen door een muur.
Het museum is klein maar informatief en goed bijgehouden. Er liep een gids rond die vertelde dat een boer het in 2003 (?) aan het museum had verkocht en dat deze hoeve in 2015, 200 jaar na de slag, is geopend.
Een aantal bodemvondsten worden tentoongesteld. Hier een broche met daarop Napoleon.
De noordelijke poort was bijna geforceerd door de Fransen maar de Engelsen konden ze uiteindelijk toch buiten de hoeve houden. Deze gebeurtenis is vastgelegd in schilderijen en er is een monument geplaatst vlakbij de bewuste poort.
Dan naar het observatiepunt van Napoleon bij de Ferme de la Belle Alliance. Je hebt vanaf daar inderdaad een goed overzicht.
Daar vlakbij staat een mooi monument van l'Aigle blessé
Later in de middag kwamen de Pruisen het slagveld opgestroomd. Op de rechterkant van de Fransen bevochten ze de Ferme de Papelotte en ze probeerde in de rug van Napoleon te komen via het dorpje Plancenois. Daar is veel gevochten rondom de kerk en de begraafplaats.
Even verderop een monument voor de Jonge Garde die Plancenois verdedigde.
En een voor de Pruisen. Deze is al in 1819 opgericht. En een klein wonder dat die in de nasleep van een paar andere oorlogen nog overeind is gebleven.
We rijden richting Ligny en Quatre-Bras. Daar is 15 en 16 juni voorafgaand aan de grote slag ook gevochten. Ligny is de laatste veldslag geweest die werd gewonnen door Napoleon.
Het museum in Ligny is gevestigd in een hoeve en helaas gesloten.
Verderop staat een monument voor de Hertog van Braunsweig, de zwarte hertog. Hij streed tegen Napoleon en is gevallen op 16 juni bij de slag om Quatre-Bras.
Nog een standbeeld voor Napoleon
Bij de Ferme Gémiocourt hadden de Nederlanders zich verschanst voor de slag om Quatre-Bras. De Nederlanders en Belgen hebben het leger van Napoleon voldoende weten op te houden voor Wellington om zich terug te trekken en een goede positie bij Waterloo in te nemen.
De hoeve staat nu te koop voor ca €2 mio.
We gaan terug naar de Butte en eten wat bij de Brasserie Wellington.
Dat was hem weer, mooi dagje geweest. Er is nog genoeg te zien om een keer terug te komen.
